Ze moeten altijd mij hebben!

Waarom een boek over de relatie onrechtvaardigheid en leer- en gedragsproblemen?

Dat zal ik je uitleggen, maar allereerst: van harte welkom op mijn eerste blog!

Mijn blogposten zullen vooral gaan over de ogenschijnlijk kleine onrechtvaardigheden in het leven van alledag. Juist een opeenhoping daarvan lijkt aan de basis te staan van veel probleemgedrag, leerproblemen en zelfs psychiatrische stoornissen, dat is wat ik in mijn boek onderbouw. Als we met zijn allen accurater gaan waarnemen in de dagelijkse situaties en op grote schaal rechtvaardige procedures toepassen, dan zullen probleemgedrag, leerproblemen en psychiatrische stoornissen verminderen, vooral die in het ‘grijze’ gebied, is mijn stellige overtuiging.

Waarom een boek? In de praktijk van zowel de ruimtelijke ordening als bij mijn werk op het grensvlak van zorg- en onderwijs zag ik regelmatig dat kinderen, jongeren en volwassenen die in de ogen van hun omgeving als ‘lastig’ werden bestempeld, wel degelijk sociaal gedrag vertoonden en vaak heel erg betrokken waren bij hun omgeving. Dat kwam echter niet zo over, sterker nog, ze werden regelmatig (vaak onterecht) beschuldigd van tegenwerken om tegenwerken, oppositioneel gedrag, liegen en ander immoreel gedrag. Dat raakte hen diep, ongeacht of het nu om een kind, jongere of volwassene ging. Het riep bij hen heftige negatieve emoties op en wraakgevoelens, helemaal als ze een sterk rechtvaardigheidsgevoel hadden.

Die heftige reacties kan ik heel goed begrijpen, ook ik heb een sterk rechtvaardigheidsgevoel en juist dat motiveerde mij om een boek te schrijven (met wetenschappelijke onderbouwing), zodat deze kinderen en jongeren dat kunnen laten lezen aan hun omgeving.

Een voorbeeld

Stel je in gedachten eens voor dat je heel hard hebt geleerd voor een proefwerk van een vak waarin je niet zo goed bent. Je hebt vaak onvoldoendes. Dit keer ging het om een proefwerk dat leerbaar voor jou was. Je inspanning wordt beloond met een heel mooi cijfer. Van blijdschap voer je een kleine rondedans uit. Je neemt je voor om de volgende keer nog beter te gaan leren om ook bij een moeilijker proefwerk een goed cijfer te halen.

Maar dan gebeurt het….. de volgende dag geeft de docent je tijdens de les het proefwerk terug met de opmerking: “je zult wel gespiekt hebben”! Boem! Weg is je blijdschap, je staat weer met beide benen op de grond en voelt woede en verdriet in je opkomen. Waarom zou je nog gaan leren voor dit vak en voor deze docent? Het maakt toch niets uit! De docent komt met zijn opmerking aan je integriteit en dat hakt er in. Je herinnert je zijn opmerking zelfs jaren later nog als de dag van gisteren.

Heb je zelf wel eens zo’n situatie meegemaakt? Hoe reageerde je toen, bleef je rustig of werd je woest en ging je tegenwerpingen maken? Hoe voelt het nu? Als leerlingen in zo’n situatie boos worden gaat het dan om een abnormale reactie of is het eigenlijk meer een ‘normale reactie op een wat gestoorde omgeving’? Veel kinderen en jongeren met problemen komen terecht in dit soort situaties bemerkte ik, uiteraard zijn ze ook regelmatig strontvervelend!

In het geheugen gegrift

Een opeenvolging van waarneming van onrechtvaardigheid kan grote gevolgen hebben en zelfs aan de basis staan van ernstig probleemgedrag. Hoe ernstig ervaarde ik pas goed, toen op de scholengemeenschap waar ik net als zorgcoördinator/counselor werkte de conrector van een andere locatie door een leerling werd doodgeschoten. Een gebeurtenis die in mijn geheugen gegrift staat.

Sindsdien heb ik me afgevraagd hoe je dergelijke incidenten kunt voorkomen. Mijn conclusie: niet door voorbij te gaan aan de aangegeven oorzaak, namelijk een opeenvolging van waarnemingen van onrechtvaardigheid. Dan blijf je waarschijnlijk denken dat het om een gek gaat, zoals vaak wordt gezegd, en kom je niet op het idee dat het ook kan gaan om iemand waarvan de lange ‘lont’ van onrechtvaardigheid al tijden (vaak onzichtbaar) aan het smeulen is.

De dagelijkse praktijk

Vanaf die tijd ging ik nog meer letten op de kleine dagelijkse onrechtvaardigheden op school, thuis en daarbuiten. Het viel me steeds vaker op dat vooral de puberteit een periode is waarin jongeren op dagelijkse basis ongelijk worden behandeld bij hetzelfde gedrag en in dezelfde situaties. Uiterlijk waarneembare kenmerken van jongeren spelen daarbij een grote rol.

Onderzoek naar de relatie waarnemen van onrechtvaardigheid en probleemgedrag op school was er in die tijd nauwelijks. Dit, terwijl ik tijdens mijn werk heel vaak uitspraken hoorde als: ‘Ze moeten altijd mij hebben!’, ‘Het is niet eerlijk!’ en ‘Het maakt toch niet uit wat ik doe, het is nooit goed!’ Uitspraken die frustratie en moedeloosheid uitstralen. Gaat het dan om loos geschreeuw of bevatten deze uitspraken een grote kern van waarheid en ervaren leerlingen die dat regelmatig roepen inderdaad meer onrechtvaardigheid dan anderen?

Ik besloot zelf literatuuronderzoek te gaan doen en te kijken of deze uitspraken met resultaten van wetenschappelijk onderzoek onderbouwd kunnen worden. Het leverde een boeiende reis op door onderzoeksland, die veel (ook voor de onderzoekers zelf) verrassende onderzoeksresultaten opleverde. Het verslag van die reis beschrijf ik in mijn boek.

Komt het boek ooit af?

Toen ik bijna tien jaar geleden aan die reis begon, dacht ik nog in drie jaar een boek te schrijven. Niets was minder waar. Met de gevonden onderzoeksresultaten (vaak mijn dagelijkse dopamineshot) zou ik gemakkelijk een serie boeken kunnen vullen. Misschien leuk voor een uitgever, maar mijn doel schiet ik daarmee voorbij. Dat vraagt om één boek en maximaal één hoofdstuk per onderwerp en dat betekent steeds weer focussen op de hoofdlijn. Niet gemakkelijk met zoveel informatie, regelmatig moest ik me weer aan mijn haren uit het moeras trekken.

Mijn doel is namelijk aan andere mensen laten zien dat er veel waarheid zit in die uitspraken van kinderen en jongeren met probleemgedrag. Ze kunnen in de ogen van hun omgeving nauwelijks goed gedrag vertonen, ook als ze dat wel doen. Ze hebben ons nodig om het negatieve beeld dat mensen van hen hebben weer om te draaien.

Zijn wij het weer!

O jee, hebben wij het weer gedaan!, hoor ik je denken. Weet je wel hoe vervelend ze kunnen zijn! Dat weet ik en negatief gedrag moet zeker gecorrigeerd worden. In mijn boek en blog gaat het echter vooral over de impact van het onterecht beschuldigd worden van dingen die je niet hebt gedaan en hoe belangrijk het is dat de daadwerkelijke dader daar op wordt aangesproken en niet een ander. Hoe vaak dat niet wordt gedaan.

Natuurlijk weet ik dat veel mensen in het onderwijs, zorg, wetenschap en organisaties heel erg hun best doen en dat gaat ook op voor de meeste ouders. Als zelfreflectie van veel mensen echter hele goede mogelijkheden biedt om wél iets te doen aan het voorkomen en verminderen van probleemgedrag en leerproblemen in de samenleving, waarom zouden we dat dan niet doen? Dan kunnen we zelf meer invloed uitoefenen op onze directe omgeving en dat gaat een stuk sneller dan wachten op verandering van anderen of op ander beleid. Je kunt er direct mee beginnen!

Nuancering noodzaak

De onderwerpen in mijn boek vragen om nuancering en maatwerk, dat kan ik niet kwijt op sociale media als twitter, facebook en dergelijke. Daarop zal je me dus niet vinden. Nuancering vraagt om het lezen van mijn boek , waar ik je stap voor stap meeneem op mijn reis. Daar heb ik geprobeerd zo zorgvuldig mogelijk te zijn om te voorkomen dat opmerkingen of conclusies uit hun verband worden gerukt en mensen daardoor tegenover elkaar komen te staan, terwijl mijn doel juist is om mensen met elkaar te verbinden!

Ben je nieuwsgierig geworden en wil je meer weten, bestel dan mijn boek. Dat kan je doen via de knop op de webpagina ‘mijn boek’ . Uiteraard kun je het boek ook in je plaatselijke boekhandel bestellen of via online kanalen als Ako, Bruna en Brave New books.

Natuurlijk hoor ik ook graag je reacties, opmerkingen en ervaringen over de blogonderwerpen en mijn boek. Spreekt de inhoud je aan, laat het dan gerust via de ouderwetse mond tot mondreclame weten aan anderen of deel het (graag genuanceerd) via sociale media en andere kanalen.

Ik wens je nog een hele fijne dag toe met veel positieve momenten en zie je graag weer terug op mijn volgende blog.

Groet van Anja!

2 reacties

  1. Een mooie blog én intro voor jouw boek. Ik ben benieuwd naar de inhoud én de prijs. Ik ga op onderzoek uit en wie weet schaf ik haar aan.

    Een inhoudsopgave en wellicht een paar pagina’s om de sfeer / stijl te proeven zou kunnen helpen om tot aanschaf over te gaan.

    1. Dag Paula,
      Dank voor je reactie en tip!
      De prijs is E 21,80. Het staat inmiddels ook op de site.
      Ik ga kijken of ik de inhoudsopgave en (een deel van) het eerste hoofdstuk op de site kan zetten (bij artikelen). Tot die tijd kun je het in ieder geval lezen bij bol.com en andere online winkels.
      Groet, Anja

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.