Ze moeten altijd mij hebben!

B8. Waar rook is, is vuur, maar wie stak het aan?

Dag allemaal,

Beeldvorming bepaalt toenemend ons leven. Via o.a. de msm, sociale media, Netflix en marketing proberen anderen ons de hele dag te beïnvloeden en te verleiden tot het kopen van producten, stemmen op een politieke partij, negatief of positief over bepaalde onderwerpen of personen te denken etc.

Een persoon, situatie of partij aan een negatief beeld koppelen, vormt een sterk ‘wapen’ om een concurrent, tegenstander, irritant iemand, ex partner of andersdenkende -al dan niet tijdelijk – direct uit te schakelen voor eigen gewin. Het maakt daarvoor niet uit of het negatieve beeld op accurate feiten berust of niet. Negatief opvallen is dan ook de grootste risicofactor voor het krijgen van problemen en het vertonen van probleemgedrag binnen gezin, school, kerk, sportclub, scouting, werkorganisatie, instituties, politieke partijen, bedrijven en ngo’s. Voor uitgebreide onderbouwing zie mijn boek.

Hoe dat komt?

We denken vooral ‘waar rook is, is vuur’ en beseffen niet dat anderen ook het vuur gemaakt kunnen hebben of een rookgordijn kunnen ophangen om iets negatiefs van henzelf verdoezelen. Daarnaast zijn we ons te weinig bewust van alle (mis)leiding om ons heen naar een gewenst frame of beeld (positiever, negatiever en vervormd beeld) te leiden.

Als we een positieve eerste indruk van iemand, partij of situatie hebben, zijn we geneigd naar bevestiging daarvan te zoeken en niet naar ontkrachting (de ‘bevestigingsbias’). Bij interpretatieruimte beoordelen we gedragingen, situaties, emoties en handelen al gauw positief, terwijl we deze bij een negatief beeld vaak negatief inkleuren. Dat betekent dus een wereld van verschil. In het ene geval zien we bijna geen negatief handelen en gedrag – zelfs bij negatief gedrag -, terwijl we in het andere geval juist geen positief gedrag en handelen waarnemen, ook als dat er wel is . Negatieve informatie stuurt vooral onze aandacht en weegt loodzwaar in onze afwegingen.

Voor een eerste indruk laten we ons vaak (mis)leiden door uiterlijke kenmerken van de ander (zelfs de belastingdienst deed dat bij de slachtoffers van de toeslagenaffaire). We denken al gauw bij iemand die vriendelijk en aardig op ons overkomt dat  deze persoon dat ook daadwerkelijk is en tevens eerlijk en betrouwbaar zal zijn. Vaak gaat het dan om fysiek aantrekkelijke mensen, die populair zijn, sociaal vaardig en goed moreel kunnen redeneren. We staan er niet bij stil dat dit ook kenmerken zijn van goede leugenaars, fraudeurs of verkrachters. Dan verbaast het mij niet dat we gemiddeld genomen vrij slecht zijn in het beoordelen of iemand liegt, de waarheid spreekt, schuldig is of onschuldig.

Negatief gedrag past bovendien niet bij een aardig en betrouwbaar iemand, zodat we dat niet zo snel aan diens persoon toeschrijven, maar eerder aan toeval, de situatie of pech. We bagatelliseren het negatieve gedrag of merken het vaak niet op. Aardig en aantrekkelijk overkomende personen komen er dan ook vaak mee weg. Ze krijgen thuis, op school, het werk en in de rechtspraak vaak mildere straffen en worden vaker niet vervolgd. Het is  zo’n aardig, beleefd en behulpzaam persoon zegt dus niets over diens intenties en moreel handelen!

Nu de schandalen rond ‘The Voice of Holland (TVOH)’.

Hoe kwamen Marco B, Alie B en Jeroen R op jou over zo’n jaar geleden? Vriendelijk, aardig, betrouwbaar en sociaal vaardig? Vond je ze fysiek aantrekkelijk en zag je immoreel handelen?

‘Nee’ zeggen als iemand over je grenzen gaat, is lastiger tegen aardige en sociale mensen, dan tegen asociale en agressieve mensen. Ook zullen anderen het bij aardige mensen minder makkelijk geloven en als grens overschrijdend beoordelen. Slaat een coach op een vervelende manier een arm om je heen, dan zal dat bij zo’n persoon eerder aan enthousiasme geweten worden. Het wordt nog lastiger ‘nee’ te zeggen  als er sprake is van een afhankelijkheidsrelatie, zoals bij coach en kandidaat en bij een bandleider die over de muziek gaat en kandidaat.

Ook hier weer (mis)leiding alom, ook in de door velen als integer beschouwde documentaire van Boos. Bij keuzes t.a.v. hoe de slachtoffers in beeld worden gebracht, hoe de vervorming van stemmen moet klinken, welke achtergronden gebruikt worden en welke kleur deze krijgen, de achtergrondmuziek, de verbindingsmuziek, het knippen en plakken van de opnames, waar op details wordt ingezoomd etc. gaat het om interpretatieruimte en daarmee een beïnvloedingsmogelijkheid. Zo zitten John de Mol en Tom Hofman in het interview zijdelings, waardoor hun gezichtsuitdrukkingen en de symmetrie daarvan lastig te beoordelen is. De vervormde stemmen van de slachtoffers komen wat kinderlijk over. Inzoomen op een detail als de friemelende handen van de Mol is suggestief. Friemelen zien veel mensen als liegen, ondanks dat dit ook angst om niet geloofd te worden of boosheid bij het terugdenken aan een vervelende situatie kan zijn.

Aangerand, verkracht of vernederd worden, grijpt diep in bij mensen, dat wens je niemand toe. Het is moeilijk om daarover te praten, vaak denkt de persoon dat deze zelf daaraan schuldig is en schaamt zich daarom nog meer. Aangifte doen is een grote stap en het begin van een hele vervelende procedure. Keer op keer moet je tot in details vertellen wat er is gebeurd, er kunnen vervelende lichamelijke onderzoeken zijn en de tegenpartij zal het verhaal proberen onderuit te halen. Het duurt vaak jaren voor er een eindbeslissing is en die kan ook nog eens leiden tot vrijspraak wegen te weinig bewijs in plaats van veroordeling. Dat alles vraagt veel moed, geduld en wilskracht.

Aan de andere kant komen onterechte beschuldigingen die zelfs kunnen leiden tot een veroordeling, ook voor. Dat grijpt eveneens diep in bij betrokkenen en kan levens, carrières en ondernemingen kapot maken.

‘Trial by media’  en daarmee mensen zonder zorgvuldige procedure koppelen aan een negatief beeld moet dan ook zoveel mogelijk voorkomen worden. Neutraal en objectief kijken naar de personen en situaties is gewenst en ook dat de uiteindelijke beoordeling overgelaten wordt aan integere rechters, officieren van justitie en advocaten. Aan de basis van een veilige samenleving staan rechtvaardige procedures uitgevoerd door integere mensen.

Om je blikveld op de situatie en personen te verbreden en zo veel mogelijk objectief te blijven, is het daarom handig als je met meer scenario’s rekening houdt vanuit verschillende perspectieven. Hieronder schets ik er wat er vanuit gaande dat wat de vrouwen/meisjes in de BOOS documentaire hebben verteld op waarheid berust.

  1. De directie van RTL schrikt en neemt de beschuldigingen en de aangiftes heel serieus. Ze stopt direct de shows om eerst uit te zoeken wat er precies is gebeurd en hoe je dit in de toekomst kunt voorkomen. Creëren van een veilige omgeving is topprioriteit.
  2. De directie van RTL schrikt van de beschuldigingen en aangiften. Wachten tot donderdag is niet in haar belang. Ze legt direct de shows stil om zo meer controle te houden over de informatie die naar buiten komt (eerste indruk bepaalt hoe informatie daarna wordt ingevuld) en stuurt daarna via eigen media en talkshows bij naar een meer gewenst beeld.
  3. De beschuldigingen zijn al eerder bij RTL bekent. Er spelen belangrijke politieke onderwerpen in die week; het coronadebat, grote ontevredenheid over de lockdown en opheffen speciale rechtbank voor het onderwijs. Afleiding daarvan in de vorm van een rookgordijn is welkom. Een goed moment voor de politiek om met de Boos documentaire (NPO) naar buiten te komen, al dan niet met medewerking RTL. Ook dit weekend ‘brood en spelen’ prettig voor de politiek; ziekenhuisbezetting corona laag, onvrede groot.
  4. RTl en Talpa willen fuseren en worden daardoor een stevige concurrent voor de NPO en anderen. NPO wil geen fusie, het helpt dan om Talpa en de Mol (ook eigenaar ANP) in een slecht daglicht te plaatsen, zodat RTL er van afziet. Mooi moment om dit schandaal naar buiten te brengen via BOOS.

Je kunt vast zelf nog meer scenario’s bedenken vanuit andere invalshoeken.

Groet van Anja

 

 

 

 

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.